Jaka dziedzina sztuki przekazuje więcej wiedzy o średniowieczu: literatura, wiedza pozasłowna. Dlaczego? (szkic)

Bez wątpienia, więcej wyobrażeń o tej niezwykle interesującej
epoce spod znaku „miecza i krzyża”, przynosi jej sztuka utrwalona w postaci
gotyckich i romańskich kościołów, malowideł i witraży.

Spuścizna literacka średniowiecza
jest uboga. Zadecydował o tym sam człowiek, bezpowrotnie niszcząc dzieła literackie
swych przodków w zawieruchach wojennych.
Gdy wchodzimy do gotyckiej katedry, poraża nas jej ogrom, smukłość, zadziwiające
skomplikowanie tworzących ją elementów architektonicznych składających się na
doskonałą całość. Barwne światło, spływające z witraży, stwarza niezwykłą atmosferę
kontemplacji wewnętrznego skupienia.
Sztuka gotyku i romanizmu była żywą księgą pisaną w kamieniu, cegle i szkle,
wyrażaną w malowidłach, dla niepiśmiennego ludu. Symbolika, kierująca procesem
tworzenia dzieł architektonicznych, wyrażała przekonanie o boskiej harmonii
i doskonałości świata, hierarchizowanego w strukturze feudalnej. Niedostępne
zamki, błędni rycerze, uwiecznieni na malowidłach, prezentowały duch feudalizmu,
którego nie zrozumiemy, nigdy nie będąc we wnętrzu takiej budowli, albo nie
widząc średniowiecznych miniatur, chociażby tych z modlitewnika księcia de Berry.
Szczególny układ wnętrz kościoła średniowiecznego mówi nam o obowiązującej idei
uniwersalizmu (był on jednakowy w zasadzie dla całej Europy). Freski Giotta
i Cinabuego wyrażają zafascynowanie wnętrzem i perspektywą w malarstwie.
Stare mury obronne, np. Carcasso, nie mówią o burzliwej przeszłości miast żyjących
w ciągłym zagrożeniu za strony różnych najeźdźców.
Niewątpliwie sztuka średniowieczna, ta pozasławna, oparła się niszczącemu wpływowi
czasu. Nie sposób jest przecież zetrzeć kamienia, czy cegły, zresztą tak pięknie
uformowanego, w całkowity proch, co może zdarzyć się księdze.
[PG]

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *